12 - نسخهء مرحوم آزاد « 1 » : ميرزا حسين خان آزاد طبيب مرحوم ظلّ السلطان بوده و بيش از هفتصد كتاب خطى نفيس داشته كه پس از مرگش به لندن برده‌اند و فروخته‌اند . يكى از اين نسخه‌ها ترجمه و تفسير فارسى طبرى است در چارده مجلّد ، ( يعنى هر جلدى نيم سبع مطابق تقسيم اصلى كتاب چنان كه در مقدّمه آمده است ) ، و تاريخ كتابت آن شعبان 632 است . اين نسخه اكنون معلوم نيست كجاست و ظاهرا يكى از اغنياى انگلستان آن را خريدارى كرده است . 13 - نسخهء چستربيتى : اين نسخه نيز از مرحوم ميرزا حسين آزاد بوده كه چستربيتى ، يكى از اغنياء انگلستان ، آن را خريدارى كرده است . اين نسخه نيز مطابق تقسيمات اصلى در چارده مجلّد بوده است كه اكنون فقط يك جلد از چهارده جلد در تصرّف چستربيتى است . ( مشتمل بر دو جزء و يك هفتم جزء ، از آيهء 141 سورهء الشعراء تا آيهء 9 از سورهء احزاب ) « 2 » ازين نسخه‌ها كه بر شمردم و به اجمال وصف كردم اوراق عكسى پنج نسخه ( شماره‌هاى 1 و 2 و 3 و 4 و 5 ) در چاپ اين كتاب ، يعنى جلد اوّل ترجمه و تفسير طبرى به فارسى در اختيارم بوده است ، از اين قرار :

--> ( 1 ) براى شناختن مرحوم آزاد ، رجوع شود به مجلهء يادگار سال سوم شمارهء چهارم ، مبحث وفيات معاصرين بقلم علامه قزوينى . ( 2 ) دربارهء اين نسخه‌ها ، بيشتر از مقالات و يادداشت‌هاى شخصى استاد مجتبى مينوى و اطلاعات دقيق جناب دكتر يحيى مهدوى استاد دانشگاه طهران استفاده شده است .